خانه » پزشکی » اختلال در حفظ تعادل | علائم ، دلایل و راههای درمان نداشتن تعادل

اختلال در حفظ تعادل | علائم ، دلایل و راههای درمان نداشتن تعادل

کمبود ویتامین B12 باعث ایجاد سرگیجه می شود

سرگیجه، ناراحتی نسبتا رایجی بین مردم است و همه انسان ها ممکن است چند بار در طول زندگی آن را تجربه کنند. اغلب بیماران هم بدون مراجعه به پزشک و با استراحت یا خوردن آب و مقداری خوراکی بهبود می یابند اما سرگیجه همراه با زمین خوردن، کاهش حواس، تاری دید، تهوع و استفراغ کمی جدی تر است و شاید هم هشداری برای بیمار تا به دنبال یافتن علت و برطرف کردن آن باشد.

سرگیجه باعث اختلال تعادل در ایستادن می شود به طوری که فرد بی اختیار به این سو و آن سو می رود و گاهی هم در اثر زمین خوردن یا برخورد به جسمی سخت دچار آسیب جدی و حتی شکستگی استخوان می شود. چند عضو در بدن حفظ تعادل هنگام راه رفتن را تنظیم می کنند و در مراجعه بیمار با این شکایت باید تمام موارد مربوط به حفظ تعادل بررسی شود.

اختلال تعادل کاذب
علت اختلال تعادل کاذب معمولا اختلال های قلبی- عروقی است و منشاء عصبی ندارد. بیماران دچار اختلال تعادل کاذب معمولا به دنبال تغییر وضعیت از نشسته به ایستاده دچار افت فشار خون می شوند. افت فشار خون هم باعث سرگیجه و سیاهی رفتن چشم ها و زمین خوردن بیمار می شود.

اختلال های تعادلی کاذب که به دنبال مشکلات قلبی- عروقی ایجاد می شوند، با معاینه و گرفتن فشار خون بیمار در حالت نشسته و خوابیده قابل تشخیص است. این افراد ممکن است کم خون باشند، مایعات بدنشان کم شده باشد یا مشکل قلبی- عروقی داشته باشند که هریک درمان خاص خود را دارد.

اختلال تعادل واقعی
اختلال تعادل در راه رفتن وقتی رخ می دهد که قدرت کشش عضلانی کافی نیست و فرد نمی تواند تعادل خود را هنگام راه رفتن حفظ کند. این اختلال منشاء عصبی دارد. اختلال در تعادل ممکن است همراه با سرگیجه و حرکات پرشی در چشم ها باشد. این افراد معمولا از نظر ظاهری کاملا هوشیار هستند ولی شایع ترین علامتشان این است که در یک راستا قدم بر نمی دارند و به طرفین (چپ و راست) منحرف می شوند. اختلال تعادل در راه رفتن ممکن است با اختلال های حرکتی دست همراه شود به طوری که دست ها هم قدرت خود را از دست دهند یا لرزش پیدا کند.

۲

منشا اختلال تعادل واقعی چیست؟
علل اختلال تعادل واقعی بسیار متنوع است. ممکن است منشاء این اختلال تعادل در مغز، نخاع، راه های ارتباطی نخاع به مخچه، قشر پیشانی مغز یا گوش داخلی باشد:

  • منشا محیطی: شایع ترین سرگیجه و نداشتن تعادل در راه رفتن خوش خیم، به دنبال ضربه به سر ایجاد می شود. سرگیجه های ناشی از ضربه ممکن است بلافاصله یا چند روز بعد از حادثه ایجاد شود. گاهی هم التهاب در بخش حلزونی گوش وجود دارد که در آن عصب گوش درگیر است.
  • منشاء مخچه ای: ضایعات مغزی که در مخچه یا مسیر مخچه به نخاع وجود دارد، اختلال تعادل ایجاد می کنند. در این مواقع احتمال التهاب در مخچه، تحلیل مخچه، تومور و خونریزی در مخچه مطرح می شود. البته ممکن است کمبود بعضی از ویتامین ها نیز اختلالی در مسیر مخچه به نخاع ایجاد کند که باعث سرگیجه و نداشتن تعادل هنگام راه رفتن شود.
  • منشاء نخاعی: نوع دیگری از نداشتن تعادل در راه رفتن در اثر اختلال های نخاعی به وجود می آید. بیماری های ژنتیکی در نخاع، آسیب های نخاعی (فقر ویتامین B12 باعث تحلیل رفتن بخش هایی از نخاع می شود که مسئول حفظ تعادل هستند. این افراد وقتی با چشم باز راه می روند، مشکلی ندارند ولی وقتی چشم ها را می بندند، به راحتی زمین می خورند) باعث اختلال در حفظ تعادل فرد می شود.
  • منشاء در قشر پیشانی مغز: ضایعات دوطرفه در قشر پیشانی مغز هم می توانند اختلال در راه رفتن ایجاد کنند. این حالت را بیشتر در کهنسالانی که دچار سکته مغزی و متعاقب آن خونریزی در قشر پیشانی مغز شده اند، مشاهده می کنیم.

گاهی با وجود بررسی های فراوان علتی برای سرگیجه و نداشتن تعادل پیدا نمی کنیم. در این مواقع یافتن علت، باید با تحت نظر گرفتن بیمار باشد. درمان این بیماران مشکل تر و معمولا با توجه به علائم بیماری است.

اختلال در راه رفتن ناشی از چیست؟

 ۳

 

راه رفتن آسان است و همه ی ما بدون فکر کردن، این کار را انجام می ‌دهیم. وقتی مکانیسم راه رفتن از حالت خودکار خارج شود، اشکال در طرز راه رفتن ایجاد می ‌شود که به اصطلاح پزشکی اختلال(گا م برداشتن) GAITنام دارد.

۱۵ درصد از افراد بالای ۶۰ سال و ۲۰ تا ۲۵ درصد افراد بالای ۸۰ سال دچار این اختلال با علل نورولوژیک هستند. البته عوامل دیگری هم در ایجاد این اختلال دخیل هستند مثل مشکلات استخوانی ـ مفصلی و اختلالات بینایی.

قسمت ‌های مختلفی از مغز عمل راه رفتن را کنترل می ‌کنند و یک پزشک متخصص مغز و اعصاب از طرز راه رفتن غیر طبیعی می ‌تواند به محل آسیب و نوع بیماری پی ببرد.

این مراکز کنترل کننده شامل: طناب نخاعی، ساقه مغز، مخچه، غدد قاعده ‌ای مغز و لب پیشانی مغز می ‌باشد.

هر گونه اختلال در این مراکز موجب بروز مشکلاتی می ‌گردد که این مشکلات نیز به نوبه خود موجب بروز اختلال در gait می ‌گردد.

 

این اختلالات در سیستم اعصاب خود را به ۶ نوع نشان می‌ دهد.

۱- ضعف اندام‌ ها

ضعف اندام ناشی از بیماری اعصاب محیطی و یا طناب نخاعی همراه با تحلیل عضلانی و کاهش رفلکس تاندون‌ ها است.

نوع راه رفتن به صورت قدم‌ های بلندی است که با ضربه محکم به زمین می‌ خورد اما ضعف ناشی از بیماری اعصاب مرکزی همراه با سفتی عضلانی، سختی در خم کردن زانو و ران و افزایش رفلکس تاندون ‌ها است و طرز راه رفتن به صورت کشیدن پا روی زمین همراه با سکندری خوردن است.

۲ ـ اشکال در قوس حسی

در اختلال مربوط به قوس حسی، بیمار قادر به تشخیص موقعیت شست پا با چشم بسته نیست و در حالت ایستاده اگر چشمان خود را ببندد، تلو تلو می ‌خورد. طرز راه رفتن به صورت گذاشتن انگشتان پا به روی زمین و سپس محکم کوباندن پاشنه پا است.

۳ ـ اتاکسی یا عدم تعادل

در اتاکسی یا عدم تعادل مربوط به مخچه، عدم هماهنگی بین حرکات دست و پا‌ها دیده می‌ شود. طرز راه رفتن به صورت برداشتن قدم‌ های باز برای حفظ تعادل است. اما بیمار ممکن است تلوتلو بخورد.

۴ ـ احساس گیجی در سر

احساس گیجی در سر به سیستم وستیبولار در بدن مربوط می ‌گردد. گوش داخلی و مجاری نیم ‌دایره ای در این امر دخیل هستند و به همین علت عفونت ‌های گوش داخلی هم ممکن است باعث سرگیجه شود.

۵ ـ اختلال در سیستم اکستراپیرامیدال

بیماری‌ های اکستراپیرامیدال مربوط به مشکلات ایجاد شده در ساقه مغز است. مهم‌ ترین بیماری این دسته پارکینسون است و کندی حرکات، لرزش دست و سفتی عضلات، مشخصه این بیماری است.

بیمار قدم ‌های کوتاه برداشته و چون به راحتی به عقب سقوط می‌ کند خود را به جلو متمایل می ‌کند، به هنگام حرکت، دست ‌ها را در اطراف بدن حرکت نداده و از آرنج خم می ‌کند. بیمار در شروع حرکت مشکل دارد ولی وقتی حرکت کرد می ‌تواند قدم‌ های تند بردارد.

۶ ـ مشکل در لب پیشانی

بیمار با مشکل لب پیشانی معمولا دچار تغییر در شخصیت نیز می‌ گردد. سازگاری ‌اش کم شده و یک گفته را ممکن است چندین بار تکرار کند. شروع راه رفتن سخت بوده و به تناوب می ‌ایستد. کنترل ادرار هم ممکن است از دست برود.

۸بیماری که تعادل بدن را به هم می زنند

اگر بدن تعادل نداشته باشد، عملا حرکتی نخواهد داشت. تصورش را کنید که یک جا نشسته یا ایستاده اید، اما گویی دنیا دور سرتان می چرخد و تعادل تان در حال به هم خوردن است. در این صورت احتمال اینکه بیافتید، خیلی زیاد است.

بدن ما بدون اینکه خودمان متوجه باشیم، از اعضای مختلف مانند چشم ها، گوش داخلی، ماهیچه ها، مغز و اعصاب کمک می گیرد تا راه برویم، بنشینیم، بایستیم و خلاصه اینکه کارهای روزمره مان را انجام دهیم. اگر خدای نکرده به خاطر مشکلی این تعادل از بین برود، سرپا ایستادن غیرممکن خواهد بود.

درست است که با افزایش سن و به مرور زمان تعادل بدن دستخوش تغییراتی شده و کمتر می شود، اما مشکلات و بیماری های متعددی نیز هستند که روی تعادل بدن ما تاثیر می گذارند. در نتیجه فرقی نمی کند در چه سن و سالی هستید، با وجود این مشکلات امکان اینکه دچار سرگیجه و عدم تعادل بدنی شوید، زیاد است.

در این مطلب شما را با ۸ بیماری رایج که تعادل بدن را با مشکل مواجه می کنند بیشتر آشنا می کنیم. لطفا با ما همراه باشید.

  • دیابت کنترل نشده

۴

 

دیابت کنترل نشده طوفانی در تمامی اندام های بدن ایجاد می کند. اگر کسی از بیماری خود خبر نداشته باشد و آن را کنترل نکند، دچار مشکلاتی در بینایی، نارسایی کلیوی، آسیب های عصبی، اختلالات کلامی و عدم تعادل خواهد شد.

توجه داشته باشید که عدم تعادل معمولا نتیجه ی از دست دادن حس ها، آسیب های عصبی و جریان خون ناکافی به سمت پاها است.

متاسفانه دیابت کنترل نشده می تواند به طور جدی و خطرناکی به رگ های خونی و عصب ها آسیب بزند و همین مسئله نیز منجر به بروز مشکلات جدی در پاها می شود که حتی تا قطع پاها نیز پیش می رود.

۲-مشکلات گوش داخلی

۵

استخوانچه های گوش در ناحیه کاسه چشم به هم متصل می شوند و حلزون شنوایی یعنی همان بافت استخوانی دالانی شکل در داخل گوش داخلی روی دید تاثیر گذاشته و تعادل بدن را حفظ می کند.

به گفته متخصصین بیماری های تعادلی دانشگاه اورگون در پورتلاند، به همین دلیل عفونت گوش می تواند باعث بروز سرگیجه و احساس عدم تعادل شود.

معمولا در افرادی که سرگیجه دارند، در قدم اول سلامت گوش شان بررسی می شود تا از عدم وجود هر نوع بیماری و عفونت اطمینان حاصل شود.

۳- میگرن

۶

افرادی که به میگرن مبتلا هستند به خوبی می دانند که دردهای ناشی از این بیماری می تواند باعث بروز مشکل ماشین گرفتگی، اختلال دید و حتی برهم خوردن تعادل بدن شود.

مبتلایان به میگرن بیش از پیش نسبت به نور و صدا حساس می شوند و تحمل این شرایط برایشان دشوار است. زمانی که سیستم بینایی قادر نباشد از طریق مغز، به درستی محرک های بیرونی را دریافت و با آنها برخورد کند، مشکل سرگیجه بروز کرده و تعادل فرد به هم می خورد.

نتایج پژوهش هایی که در Journal of Vestibular Research به چاپ رسیده است نشان می دهد سرگیجه های ناشی از میگرن باعث به وجود آمدن انقباض شاهرگ و جریان خون کم به سمت مغز می شود.

این نوع سرگیجه ها مناطقی از مغز را مورد هدف قرار می دهند که وظیفه ی کنترل تعادل بدن را به عهده دارند. در نتیجه باعث عدم تعادل بدن می شوند.

۴- دردها و بیماری های مربوط به پا

۷

یکی از علل واضح عدم تعادل بدن به بیماری های پا مربوط می شود. مشکلات و ناراحتی های موجود در پاها مانند پینه، میخچه، خار پاشنه، پادرد و غیره می تواند روی ثبات فرد تاثیر گذاشته و خطر افتادن یا لیز خوردن را افزایش دهد. در هر صورت، مشکل جزئی یا جدی در سلامت پاها روی تعادل فرد تاثیر منفی می گذارد.

۵-فشار خون پایین

 ۸

افت فشار خون زمانی بروز می کند که فشار خون در عروق کم باشد و مغز به اندازه ی کافی اکسیژن دریافت نکند. این مسئله باعث می شود زمانی که فرد به یک باره و سریع از جای خود بلند می شود، دچار سرگیجه و سیاهی رفتن چشم و بیهوشی شود. معمولا زمانی که فشار خون پایین تر از ۶۰ روی ۹۰ باشد گفته می شود فرد دچار مشکل فشار خون پایین است.

۶-مشکلات عصبی

 ۹

اختلال در سیستم عصبی می تواند باعث بروز مشکلات زیادی در تعادل بدن شود، به عنوان مثال افرادی که از بیماری هایی مانند ام اس یا پارکینسون رنج می برند، یا افرادی که سکته مغزی کرده اند و یا مبتلایان به آتروفی مخچه بیشتر در معرض عدم تعادل بدن قرار دارند. این افراد معمولا کنترل درستی روی پاها و دست هایشان ندارند و به راحتی تعادلشان را از دست می دهند.

۷مصرف برخی داروها

۱۰

با وجود اینکه داروها برای درمان و مقابله با یک بیماری تجویز می شوند، اما حتما می دانید که اکثرشان عوارض جانبی دارند و تاثیر منفی روی تعادل بدن می گذارند.

توجه داشته باشید که برخی داروهای آرامبخش، داروهای ضدافسردگی، آنتی هیستامین ها و داروهای کنترل کننده فشار خون می توانند باعث بروز مشکلات بینایی، خواب آلودگی و سرگیجه شده و به گوش داخلی که مرکز حفظ تعادل بدن است آسیب برسانند.

پس بهتر است در مصرف این قبیل داروها احتیاط کرده و خودسرانه سراغ آنها نروید.

۸–بیماری های چشمی

۱۱

برخی از بیماری ها مانند دیابت می توانند آسیب جدی به بینایی زده و باعث بروز اختلالاتی در تعادل بدن شوند. اما باید بدانید که خود بیماری های چشمی نیز باعث بروز سرگیجه و عدم تعادل می شوند.

به عقیده متخصصان چشم، بررسی سالانه ی سلامت چشم برای تشخیص بیماری های احتمالی و پیشگیری از گسترش آنها مانند آب سیاه، آب مروارید و غیره لازم و ضروری است.

این بیماری ها روی درک ما از عمق و ارتفاع تاثیر منفی گذشته و سلامت بینایی را به خطر می اندازند. در بیشتر موارد تشخیص زودهنگام این بیماری های کمک زیادی در درمان آنها می کند.

درمان آب مروارید به بازیابی تعادل بدن کمک زیادی می کند.

دکتر بهروز نیکنام متخصص مغز و اعصاب وفاطمه مهدی پور

منبع salamat.ir

درباره ی زهرا اقبال پور

زهرا اقبال پور
مدیر عامل وعضو هیئت مدیره

همچنین ببینید

حقوق مسافر در پروازهای داخلی دستورالعمل۲۰۴۰:دستورالعمل های هواپیمایی کشوری Civil Aviation Directives (CAD)

حقوق مسافر در پروازهای داخلی دستورالعمل ۲۰۴۰ Passenger Rights In Domestic Flights CAD 2040   …

۶ دیدگاه

  1. با سلام و سپاس درمان اکستراپیرامیدال کودک ۵ ساله چی هست تشکر ۰۹۱۷۱۰۱۰۶۵۷

    • زهرا اقبال پور
      زهرا اقبال پور

      با سلام:عوارض اکستراپیرامیدال از جمله عوارض ناشی از متوکلوپرامید می باشد که در کودکان و بزرگسالان جوان و متعاقب تزریق وریدی دوزهای بالای دارو شایع تر می باشد و با پرهیز از مصرف غیرضروری این فرآورده به خصوص در کودکان و سالمندان، و نیز کاهش دوز مصرفی و کوتاه نمودن طول مدت درمان، به طور قابل ملاحظه ای قابل پیشگیری می باشد

    • زهرا اقبال پور
      زهرا اقبال پور

      با سلام:عوارض اکستراپیرامیدال از جمله عوارض ناشی از متوکلوپرامید می باشد که در کودکان و بزرگسالان جوان و متعاقب تزریق وریدی دوزهای بالای دارو شایع تر می باشد و با پرهیز از مصرف غیرضروری این فرآورده به خصوص در کودکان و سالمندان، و نیز کاهش دوز مصرفی و کوتاه نمودن طول مدت درمان، به طور قابل ملاحظه ای قابل پیشگیری می باشد.
      ۱- براساس تحقیقات اخیر، متوکلوپرامید شایعترین علت اختلالات حرکتی ناشی از مصرف دارو می باشد. لازم به ذکر است که در حدود ۲۰٪ بیماران بررسی شده در تحقیقات مذکور، بیش از سه ماه از داروی متوکلوپرامید استفاده نموده اند .

      ۲- وقوع عوارض اکستراپیرامیدال در کودکان، بزرگسالان جوان و متعاقب تزریق وریدی دوزهای بالای دارو شایع تر می باشد، اگرچه ممکن است در تمامی گروه های سنی، در هر دوز مصرفی و با مصرف خوراکی دارو نیز رخ دهد.

      ۳- عوارض اکستراپیرامیدال معمولاً طی ۲۴ الی ۴۸ ساعت از شروع درمان با متوکلوپرامید رخ می دهد و معمولاً به فاصله ۲۴ ساعت از قطع مصرف دارو، کاهش می یابد. اغلب بیماران مبتلا به این عوارض، به سرعت به درمان با دیازپام یا یک داروی با عملکرد آنتی کولینرژیک مانند دیفن هیدرامین یا بنزتروپین پاسخ مثبت می دهند.

      ۴- عوارض دیستونیک ناشی از درمان با متوکلوپرامید شامل حرکات غیرارادی دستها و/ یا پاها، trismus، تورتیکولی، اسپاسم صورت، برآمدگی و بیرون زدگی متناوب زبان، اختلال در گفتار، opisthotonos و oculogyric crisis می باشد.

      عوارض دیستونیک به ندرت ممکن است به صورت انسداد راه های هوایی فوقانی به صورت استریدور و دیس پنه، احتمالاً ثانویه به لارنگواسپاسم یا دیستونی سوپراگلوتیک، نمایان شود.

      ایست قلبی-تنفسی منجر به مرگ نیز حداقل در یک بیمار مبتلا به واکنش دیستونیک حاد گزارش شده است. هم چنین این عارضه به صورت دیستونی حاد همراه با میوکلونوس و asterixis نیز گزارش شده است.

      ۵- Tardive dyskinesia ناشی از مصرف متوکلوپرامید در سالمندان، به خصوص زنان سالمند، شایع تر می باشد.

      این عارضه با تظاهرات بالینی به صورت حرکات دیس کینتیک orobuccolingual و گاهی حرکات غیرارادی تنه و / یا انتهاها، یا علائمی نظیر جدا کردن لبها با صدا (ملچ ملچ کردن)، حالتی نظیر ادا درآوردن در صورت، بیرون آوردن متناوب زبان، حرکات سریع چشمها یا چشمک زدن، چین خوردن یا جمع کردن لبها یا اختلال در حرکات انگشتان نمایان می شود، این حرکات ممکن است در ظاهر choreoathetotic باشد.

      ۶- خطر بروز Tardive dyskinesia و احتمال غیرقابل بازگشت شدن این عارضه، با افزایش طول مدت درمان و/ یا افزایش دوز مصرفی دارو، افزایش می یابد. با این وجود، این عارضه می تواند پس از درمانهای کوتاه مدت با این دارو و در دوزهای کم نیز رخ دهد، اگرچه به نظر می رسد در درمانهای کوتاه مدت، احتمال بهبود علائم بیشتر است. به طور کلی می توان گفت که بازگشت علائم این عارضه، به ندرت رخ می دهد و درمان شناخته شده ای برای این عارضه موجود نیست.

      ۷- توصیه می شود که درمان با متوکلوپرامید بیش از سه ماه به طول نینجامد و در صورت نیاز به ادامه درمان، فواید دارو در مقابل مضار آن سنجیده شود.

      ۸- مصرف متوکلوپرامید در کودکان باید با احتیاط فراوان صورت پذیرد زیرا فراوانی وقوع عوارض اکستراپیرامیدال در این گروه سنی افزایش می یابد.

      ۹- مصرف همزمان متوکلوپرامید و داروهای مسبب عوارض اکستراپیرامیدال (مانند فنوتیازین ها و بوتیروفنونها) ممنوع می باشد.

  2. عدم تعادل در فوتبالو کوهنوردی چیه درصورتی که رارفتن تعادلش خوبه

  3. سلام من به دلیل مشکلات عصبی در ۴ سال پیش چند بار حمله پانیک داشتم و به ظاهر بهتر شدم. الان بعد از چند سال با کلی آزمایش و دارو به گفته پزشکان خوب شدم ولی وقتی میرم تو خیابان احساس عدم تعادل و سرگیجه دارم و خودم میفهمم که مشکل عصبیه! ولی همش فکر میکنم که ضعف و گرسنگی دارم و غذا می خورم ولی خوب نمیشه.
    میشه کمکم کنید که چرا عدم تعادلم خوب نشده؟

    • سلام مائده عزیز.همانطور که در مقاله ای که ضمن مطالعه آن ،مشکل خود را بازگو فرمده اید.با دقت بشتر و فوکوس به قسمتهایی که به شما مربوط مشود جواب خود را پیدا خواهید کرد(در قسمت: اختلالات در سیستم اعصاب :ضعف اندام‌ ها -اشکال در قوس حسی- اتاکسی یا عدم تعادلـ -احساس گیجی در سر-اختلال در سیستم اکستراپیرامیدال-مشکل در لب پیشانی و….)دکتر مغزو اعصاب شما با توجه به ویزیت و علائم بالینی و مصرف دارو و نوع تغذیه و محیط خانوادگی و اجتماعی (تحصیلی،شغلی ……)میتواند مشکل شما به طور علمی بر طرف سازد.موفق باشید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *